Aktualizacja: marzec 2026

Od redakcji: Odszkodowanie OC bez VAT to efekt przełomowej uchwały Sądu Najwyższego, która na nowo definiuje zasady rozliczania szkód komunikacyjnych. Nowe stanowisko jasno wskazuje, kiedy poszkodowany nie może liczyć na zwrot podatku VAT – i co to oznacza dla warsztatów oraz kosztorysów napraw. Sprawdzamy, jakie konsekwencje niesie to dla branży lakierniczej i likwidacji szkód.

Leasing to umowa cywilnoprawna zawierana pomiędzy leasingodawcą (finansującym) a leasingobiorcą (korzystającym). Polega na tym, że firma leasingowa oddaje daną rzecz w użytkowanie leasingobiorcy w zamian za ustaloną w umowie opłatę uiszczaną co miesiąc. Umowę leasingu podpisuje się na czas określony. Leasing to jedna z najprostszych i najtańszych form finansowania zakupu, a konkretnie użytkowania samochodu w firmie, choć może z niego korzystać także prywatna osoba. Ci którzy korzystali z tej formy posiadania samochodu, wiedzą, że w razie wypadku komunikacyjnego, mając pojazd w leasingu, nie jest łatwo uzyskać pełne odszkodowanie.

Zgodnie z art. 86a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U.2020.106 t.j. z dnia 2020.01.23)  – jeśli pojazd jest wykorzystywany zarówno do celów działalności gospodarczej, jak i celów prywatnych podatnikowi przysługuje jedynie prawo do odliczenia podatku VAT w kwocie stanowiącej 50 proc.,  kwoty podatku, wynikającej z otrzymanej faktury za naprawę pojazdu. Z kolei zgodnie z art. 86a ust. 3 ww. ustawy, podatnikowi prowadzącemu działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT, przysługuje prawo do pełnego odliczenia tego podatku od kosztów naprawy powypadkowej, w sytuacji, gdy pojazd jest wykorzystywany wyłącznie do prowadzenia działalności gospodarczej podatnika.

Do tej pory, większość ubezpieczycieli wykorzystywało pewnego rodzaju lukę w przepisach domyślnie traktując leasingodawcę jako poszkodowanego. A ponieważ każda firma leasingowa jest płatnikiem VAT, to dzięki temu ubezpieczyciele mieli możliwość wypłacenia odszkodowania pomniejszonego o ten podatek.  Do zmiany w prawie nie przyczyniły się nawet interpelacje poselskie nr 16305 z 2017 roku oraz nr 29934 z 2019 roku. Ta praktyka ulegnie jednak zmianie, ponieważ w tej sprawie wypowiedział się właśnie Sąd Najwyższy.

Sprawa dotyczyła leasingobiorcy, który po naprawie samochodu osobowego w ramach likwidacji  szkody z OC sprawcy, został pozbawiony części odszkodowania za zapłacony do warsztatu, a nieodliczony w połowie VAT. Sąd I instancji uznał, że ubezpieczyciel powinien wypłacić odszkodowanie razem z połową VAT, której przedsiębiorca nie miał prawa odliczyć. Uznając, że refundacja tego podatku należy się poszkodowanemu w części, w jakiej nie może go obniżyć o kwotę podatku naliczonego. Towarzystwo kwestionowało obowiązek refundacji tego wydatku. Rozpatrując apelację towarzystwa ubezpieczeniowego, Sąd Okręgowy w Gdańsku powziął wątpliwości i zawarł je w pytaniu prawnym do SN: Czy odszkodowanie z tytułu OC posiadaczy pojazdów, należne leasingobiorcy, który zlecił wykonanie naprawy, a któremu przysługuje prawo do odliczenia wyłącznie 50 proc. VAT naliczonego od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi, obejmuje VAT w części, w jakiej leasingobiorca nie jest uprawniony do jego odliczenia? W rezultacie Sąd Najwyższy ostatecznie orzekł, że dotychczasowe praktyki towarzystw ubezpieczeniowych obniżających odszkodowania o VAT były nieprawidłowe.

11 września 2020 roku Sąd Najwyższy wydał uchwałę o sygn. akt III CZP 90/19, który uznał, że „Odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego, przysługujące leasingobiorcy w związku z poniesieniem wydatków na naprawę uszkodzonego pojazdu będącego przedmiotem leasingu, obejmuje kwotę podatku od towarów i usług w zakresie, w jakim nie może on obniżyć podatku od niego należnego o kwotę podatku zapłaconego.” Powyższe stanowisko wynika z zasady obowiązku wypłaty pełnego odszkodowania ubezpieczeniowego za szkodę. Naprawiającemu szkodę w pojeździe także wyleasingowanym należy zrefundować ten wydatek w pełni, a więc z VAT, jeśli poszkodowany nie może sam go sobie rozliczyć. Przemawia za tym, w szczególności zasada jednakowego traktowania ubezpieczonych.

Tym samym, wraz z nową uchwałą SN, upadła dotychczasowa argumentacja ubezpieczycieli, którzy jak na ironię powoływali się na historyczne orzeczenia Sądu Najwyższego. Można spodziewać się, że w najbliższym czasie zaczną oni zmieniać zasady wypłaty odszkodowań z polis OC, w których poszkodowanymi są leasingobiorcy. W tym miejscu należy również wspomnieć, że nawet Rzecznik Finansowy w reakcji na korzystne orzeczenie Sądu Najwyższego z 11 września 2020 r. zachęca obecnie do składania reklamacji tych leasingobiorców, którzy w minionych latach otrzymali odszkodowania z OC sprawcy pomniejszone o VAT. Jednak przed podjęciem jakichkolwiek działań należy pamiętać o 3 letnim terminie przedawnienia roszczeń, liczonym od dnia otrzymania decyzji ubezpieczyciela o wypłacie ubezpieczenia bez VAT