Bezpieczne przechowywanie chemikaliów w warsztacie — najważniejsze zasady, które musi znać każdy właściciel

KARTA CHARAKTERYSTYKI

Pierwszym i najważniejszym krokiem jest spisanie wszystkich substancji chemicznych obecnych w warsztacie. Należy prowadzić aktualne spisy przechowywanych chemikaliów, zawierające informacje o nazwie substancji i ilości.

Przykład spisu substancji chemicznej poniżej:

Do każdej substancji chemicznej producent/dystrybutor powinien dołączyć Kartę Charakterystyki (KCH). To dokument zawierający kluczowe informacje dotyczące właściwości fizykochemicznych, zagrożeń, zasad bezpiecznego postępowania, pierwszej pomocy, postępowania w przypadku pożaru czy rozlania, a także warunków przechowywania. Zapoznanie pracownika z KCH przed użyciem lub przechowywaniem jakiejkolwiek substancji jest absolutnie obowiązkowe! KCH powinny być łatwo dostępne dla wszystkich pracowników mających styczność z danymi chemikaliami.

KLASYFIKACJA

Podstawowa zasada bezpiecznego magazynowania to nigdy nie przechowywać razem substancji, które mogą ze sobą niebezpiecznie reagować, zwłaszcza w przypadku wycieku lub pożaru. Taka reakcja może prowadzić do wydzielania ciepła, toksycznych gazów, wybuchu lub przyspieszenia pożaru.

Przykłady grupy reaktywności w warsztacie:

PRZECHOWYWANIE

Materiały i przedmioty należy magazynować wyłącznie w pomieszczeniach lub miejscach do tego przeznaczonych. Pomieszczenia magazynowe muszą spełniać wymagania bezpieczeństwa i przeciwpożarowe, odpowiednie do rodzaju i właściwości składowanych w nich materiałów.

Najważniejsze wymogi:

• Masa składowanego ładunku nie może przekraczać dopuszczalnego obciążenia regałów. Należy wywiesić czytelne informacje o dopuszczalnym obciążeniu.
• Regały muszą mieć odpowiednio wytrzymałą i stabilną konstrukcję oraz być zabezpieczone przed przewróceniem się (np. zakotwione do podłogi).
• Przedmioty łatwo tłukące się (np. szklane butelki), substancje i preparaty sklasyfikowane jako niebezpieczne oraz materiały o największej masie powinny być składowane na najniższych półkach regałów.
• Opakowania z ciekłymi substancjami chemicznymi powinny być składowane na półkach np. w tzw. tacach ociekowych lub wannach wychwytowych. Wanny/ tacki mają za zadanie zebrać substancję w razie wycieku, zapobiegając rozlaniu na posadzkę i potencjalnemu zmieszaniu z innymi chemikaliami.
• Pomieszczenia muszą być wyposażone w skuteczną wentylację.
• Niektóre substancje wymagają przechowywania w określonym zakresie temperatur, co należy sprawdzić w Karcie Charakterystyki.
• W głównym obszarze warsztatu należy przechowywać minimalne ilości substancji niezbędne do bieżącej pracy. Większe zapasy powinny znajdować się w zewnętrznym magazynie.

W pobliżu miejsc składowania muszą znajdować się odpowiednie gaśnice (np. proszkowe lub pianowe dla cieczy łatwopalnych) oraz zestawy do usuwania wycieków (sorbenty, neutralizatory)

PODSUMOWANIE

1. Spisz wszystkie posiadane substancje chemiczne.
2. Poproś o przesłanie kart charakterystyki substancji chemicznej producenta lub dystrybutora.
3. Stwórz instrukcję magazynowania i zapoznaj pracowników z jej treścią.
4. Zapoznaj pracowników z zawartością karty charakterystyki.
5. Stosuj opakowania wyłącznie odpowiednio oznaczone, szczelnie zamknięte. Sprawdzaj czytelność etykiet.
6. Gaśnica w rogu warsztatu to za mało. Musi być właściwego typu – którą można gasić substancje chemiczne, regularnie sprawdzana, a pracownicy muszą wiedzieć, jak jej użyć. Koc gaśniczy, skrzynka z piaskiem – to wszystko powinno być częścią wyposażenia, nie dodatkiem. Pamiętaj, niektórych substancji nie można gasić wodą!

W magazynie chemikaliów musi panować taki sam porządek jak w skrzynce narzędziowej. Nie ma nic gorszego niż szukanie klucza „13” w pośpiechu – tak samo jest z bezpieczeństwem! Prawidłowe składowanie to nasz najcenniejszy „klucz dynamometryczny” do uniknięcia wypadków.

Autor: Roksana Grzelak specjalista d/s BHP w firmie TROTON

FAQ – Bezpieczne przechowywanie chemikaliów i materiałów łatwopalnych w warsztacie

1. Dlaczego bezpieczne przechowywanie chemikaliów i materiałów łatwopalnych jest tak ważne?
Bezpieczne przechowywanie minimalizuje ryzyko pożarów, wybuchów, zatrucia pracowników oraz skażenia środowiska. Niewłaściwe składowanie może prowadzić do poważnych konsekwencji zarówno dla zdrowia, jak i dla mienia.
2. Co to jest Karta Charakterystyki i kto powinien ją mieć?
Karta Charakterystyki (KCH) to dokument dostarczany przez producenta lub dystrybutora każdej substancji chemicznej, zawierający informacje o właściwościach substancji, zagrożeniach, zasadach przechowywania i pierwszej pomocy. Powinna być łatwo dostępna dla pracowników.
3. Jak oznakować chemikalia w warsztacie?
Każdy pojemnik z substancją niebezpieczną musi mieć czytelną etykietę z nazwą substancji, piktogramami zagrożeń, zwrotami H i P oraz danymi producenta/dystrybutora.
4. Czy wszystkie substancje można trzymać razem?
Nie. Substancje, które mogą ze sobą niebezpiecznie reagować, trzeba przechowywać oddzielnie – np. łatwopalne z utleniaczami lub kwasami.
5. Jak powinno wyglądać właściwe przechowywanie substancji chemicznych?
Chemikalia powinny być składowane w miejscach do tego przeznaczonych, na stabilnych regałach, w oznakowanych pojemnikach i w tacach ociekowych, które zbierają ewentualne wycieki.
6. Czy konieczna jest wentylacja w pomieszczeniu magazynowym?
Tak. Pomieszczenie przeznaczone do przechowywania chemikaliów powinno być wyposażone w skuteczną wentylację, aby zapobiec gromadzeniu się oparów substancji łatwopalnych.
7. Jak ograniczyć ilość przechowywanych niebezpiecznych substancji?
W warsztacie najlepiej trzymać tylko minimalne ilości niezbędne do bieżącej pracy, większe zapasy przechowywać w zewnętrznym magazynie lub w wydzielonym pomieszczeniu.
 8. Czy ilość chemikaliów w szafie ma znaczenie?
Tak – istnieją normy ograniczające ilość łatwopalnych substancji, które można bezpiecznie przechowywać w standardowej szafie bezpieczeństwa (np. limity objętości zgodne z wytycznymi BHP/OSHA).
9. Jak często należy kontrolować stan pojemników i szaf magazynowych?
Kontrole powinny być regularne – sprawdzaj szczelność pojemników, czytelność etykiet, stan regałów oraz elementy bezpieczeństwa (np. zawiasy w szafach, tacki ociekowe).
10. Jakie dodatkowe środki bezpieczeństwa warto stosować?
– gaśnice odpowiedniego typu,
– zestawy do usuwania wycieków (sorbenty),
– instrukcje magazynowania wywieszone w widocznym miejscu,
– szkolenia pracowników z zasad bezpieczeństwa.

Sekcja FAQ została przygotowana przez redakcję Lakiernik.com.pl w celu ułatwienia czytelnikom zrozumienia zagadnienia.